Phát triển hạ tầng nhưng không để người dân đứng ngoài quá trình hưởng lợi
Trao đổi tại Toạ đàm, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND phường Yên Nghĩa Nguyễn Nguyên Quân cho rằng, một trong những bất cập lớn trong quá trình phát triển hạ tầng thời gian qua là việc nhiều tuyến đường được đầu tư, đưa vào khai thác nhưng quy hoạch và tổ chức không gian hai bên chưa theo kịp. Thực tế này dẫn đến tình trạng khai thác quỹ đất kém hiệu quả, phát sinh xây dựng tự phát, làm giảm mỹ quan đô thị và đặc biệt là người dân chưa được thụ hưởng đầy đủ các giá trị gia tăng từ đầu tư hạ tầng.
Theo ông Nguyễn Nguyên Quân, khi hạ tầng giao thông được hình thành nhưng thiếu quy hoạch đồng bộ, người dân sống dọc tuyến thường là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất. Không gian sống bị xáo trộn, cơ hội phát triển kinh tế không rõ ràng, trong khi Nhà nước cũng khó thu hồi nguồn lực từ đất đai để tái đầu tư cho cộng đồng. Đây là vấn đề đã bộc lộ ở nhiều dự án giao thông trước đây và cần được nhìn nhận thẳng thắn.
Từ thực tiễn đó, Bí thư Đảng uỷ phường Yên Nghĩa đánh giá cao chủ trương của thành phố khi triển khai song hành giữa đầu tư xây dựng tuyến Vành đai 4 và lập quy hoạch chi tiết không gian hai bên tuyến. Việc quy hoạch trong phạm vi bán kính 500m dọc tuyến được coi là cách làm mới, nhằm bảo đảm ngay từ đầu việc tổ chức không gian phát triển có kiểm soát, qua đó tạo điều kiện để người dân được hưởng lợi trực tiếp từ hạ tầng giao thông mới.
Liên quan đến công tác quy hoạch, ông Nguyễn Nguyên Quân cho biết, Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội được phê duyệt từ năm 2011 là cơ sở quan trọng để thành phố triển khai các quy hoạch phân khu. Tuy nhiên, trong bối cảnh xuất hiện nhiều định hướng phát triển mới, cùng với những biến động về kinh tế – xã hội, nhiều nội dung quy hoạch trước đây đã bộc lộ những điểm không còn phù hợp, đặt ra yêu cầu cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay.
Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, phường Yên Nghĩa đã tiến hành rà soát tổng thể quỹ đất hai bên tuyến Vành đai 4, trên cơ sở đó đề xuất các khu vực phát triển phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương và định hướng chung dọc tuyến. Theo ông Nguyễn Nguyên Quân, quá trình rà soát được thực hiện với mục tiêu cao nhất là bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư, trong đó người dân là đối tượng cần được đặt ở vị trí trung tâm.
Tạo sinh kế bền vững để người dân yên tâm đồng hành cùng dự án
Từ kết quả rà soát, phường Yên Nghĩa kiến nghị thành phố khi lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dọc tuyến Vành đai 4 cần ưu tiên các không gian, chức năng có khả năng tạo động lực phát triển kinh tế gắn với đời sống người dân. Trọng tâm được xác định là phát triển các khu dịch vụ thương mại, logistics tại những vị trí có lợi thế, qua đó tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
Theo Bí thư Đảng uỷ phường Yên Nghĩa, đoạn tuyến Vành đai 4 đi qua địa bàn có nhiều lợi thế khi tiếp giáp khu vực đường sắt đô thị và là điểm kết nối với định hướng đầu tư tuyến đường sắt lên Xuân Mai trong tương lai. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành các không gian thương mại, dịch vụ và các khu nhà ở mới đồng bộ, hiện đại, tạo môi trường sống tốt hơn cho người dân sau khi dự án hoàn thành.
Nội dung được ông Nguyễn Nguyên Quân nhấn mạnh tại Toạ đàm là vấn đề giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống cho các hộ dân có đất bị thu hồi. Theo ông, phát triển hạ tầng chỉ thực sự bền vững khi người dân bị ảnh hưởng bởi dự án có nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ và có điều kiện bảo đảm sinh kế lâu dài.
Trên địa bàn phường Yên Nghĩa, công tác giải phóng mặt bằng Dự án Vành đai 4 đã hoàn thành với hơn 7.000 thửa đất và khoảng 1.200 ngôi mộ, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của thành phố. Kết quả này có được nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò của các chi bộ, tổ dân phố trong công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Đối với các hộ dân đủ điều kiện tái định cư, quỹ đất đã được thành phố bố trí tại khu vực phường Kiến Hưng. Khu tái định cư này được quy hoạch đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, giúp các hộ dân sớm ổn định cuộc sống. Thực tế cho thấy, điều kiện ăn ở và giá trị đất đai tại khu tái định cư của các hộ dân phường Yên Nghĩa đã được cải thiện rõ rệt so với trước đây.
Bên cạnh chỗ ở, vấn đề chuyển đổi nghề nghiệp và tạo sinh kế cho các hộ bị thu hồi phần lớn đất nông nghiệp cũng được địa phương đặc biệt quan tâm. Theo ông Nguyễn Nguyên Quân, địa phương đã triển khai đầy đủ các chính sách của Trung ương và thành phố về hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm, đồng thời chủ động liên kết với các đơn vị để tổ chức các khóa đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân.
Song song với đó, phường Yên Nghĩa cũng tạo điều kiện cho các hộ không có nhu cầu đào tạo nghề được tiếp cận đầy đủ các chính sách hỗ trợ, giúp người dân chủ động chuyển đổi sinh kế. Việc phối hợp với các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn nhằm tạo cơ hội việc làm cho con em các hộ bị thu hồi đất cũng được địa phương kiên trì triển khai, dù còn nhiều khó khăn về quy mô và mức thu nhập của doanh nghiệp.
Bí thư Đảng uỷ phường Yên Nghĩa, cùng với việc tái cấu trúc không gian đô thị dọc tuyến Vành đai 4, trong thời gian tới sẽ hình thành các trung tâm thương mại, dịch vụ quy mô lớn, hoạt động hiệu quả. Đây không chỉ là động lực phát triển kinh tế mà còn là cơ hội để người dân địa phương có thêm việc làm, nâng cao thu nhập và từng bước cải thiện chất lượng cuộc sống.
Ông Nguyễn Nguyên Quân khẳng định, chỉ khi thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ là bố trí tái định cư đồng bộ và giải quyết bài toán sinh kế lâu dài cho người dân thì các dự án hạ tầng lớn như Vành đai 4 mới nhận được sự đồng thuận, ủng hộ bền vững của Nhân dân. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để hạ tầng giao thông thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế xã hội của vùng Thủ đô.